چهارشنبه /
۳۰ خرداد ۱۳۹۷ /
۲۰ جون ۲۰۱۸ /
۰۶ شوال ۱۴۳۹

پس از اختراع چاپ توسط گوتنبرگ در ۱۴۴۰میلادی بازار چاپ و نشر کتاب رونق پیدا کرد. برخی از صحافان عاشقانه و هنرمندانه به این کار می پرداختند و حتی گاهی جلد کتاب را از محتوای آن ارزشمندتر، می ساختند.

تا اوایل قرن بیستم، یعنی قبل از پیدایش صحافی ماشینی، کتاب ها با دست صحافی می شدند. از ۱۹۳۰ میلادی به بعد، یعنی با پیدایش نخستین ماشین های مجهز صحافی، تمامی مراحل صحافی توسط ماشین انجام می گرفت. البته امروزه هنوز هم کتاب هایی هستند که با دست صحافی می شوند. صحافی دستی استحکام بیشتری دارد، ولی واضح است که بسیار کندتر از صحافی ماشینی انجام می گیرد. صحافی ماشینی با اختراع ماشین های مجهزتر همواره در حال تکامل بوده است .
در دهه ۱۹۵۰، صحافی بدون نخ موسوم به "ته چسب" ابداع و مرسوم شد. این شیوه صحافی که بدون استفاده از عمل دوخت و به وسیله ماشین انجام می گرفت، جانشین ته دوزی کتاب شد. از آن پس با استفاده از تسمه نقاله، مراحل صحافی با سرعت زیاد و در یک خط تولید انجام پذیرفت. در اوایل ۱۹۶۰ میلادی مراحل مختلف کار صحافی، از دوختن تا پرس کردن و بسته بندی، بدون دخالت دست انجام می گرفت و در اواخر دهه ۱۹۶۰میلادی ، ماشین هایی به وجود آمدند که قادر بودند تا ۶۰ جلد کتاب را در یک دقیقه صحافی کنند. در صحافی ماشینی پیشرفته امروزی، مراحل مختلف صحافی که جدا جدا و توسط ماشین های مختلف انجام می گرفت، یکپارچه شده است. این ماشین ها تمامی مراحل صحافی را انجام داده، حتی در آخرین مرحله برای توزیع بسته بندی می کنند و دیگر بهسختی گذشته نیست.

sahafi 01

مراحل صحافی

صحافی را می توان به سه مرحله کلی تقسیم نمود

1-ترکیب بندی:

ترکیب بندی عبارت است از یکجا و کنار هم گذاشتن صفحات کتاب به ترتیب شماره صفحات. این مرحله خود از چهار عمل، تشکیل می شود:

الف) تا کردن. در این عمل که با دست یا ماشین انجام می گیرد، اوراق بزرگ چاپی که چند صفحه بر پشت و روی آن چاپ شده است طوری تا می شوند که صفحات پشت سر هم قرار گیرند، ورق تاخورده را « فرم چاپی » می نامند و معمولا مضربی از ۴ است.

ب) لَت گذاشتن. یعنی گذاشتن بعضی صفحات رنگی مخصوص، نقشه یا تصاویر خارج از متن، بین صفحات یک فرم است. این کار با دست انجام می گیرد.

ج) مرتب کردن. در صحافی کنار هم گذاشتن فرم های متعدد یک کتاب را به گونه ای که صفحات کتاب به دنبال هم قرار گیرند، مرتب کردن می گویند. این عمل، در صحافی ماشینی به وسیله ماشین های ترتیب انجام می گردد.

د) دوختن. پس از مرتب کردن فرم ها، ته فرم های هر جلد باید به یکدیگر دوخته شود. این کار به دو روش ته دوزی و کناره دوزی انجام می گیرد. البته کتاب های ارزان قیمت را اساسآ ته دوزی نمی کنند، بلکه بسیاری از آنها را به کمک ماشین مخصوص، به طریقه ته چسب، صحافی می کنند. بعضی اوقات فرم های یک کتاب را فقط با کوک فلزی می دوزند و با چسب به جلد می چسبانند.

sahafi 02

۲- شکل بندی:

در شکل بندی نیز خود به چهار قسمت بخش بندی می شود:


الف) کوبیدن. دوختن فرم های کتاب باعث می شود در محل عطف تورم پیدا شود. برای از بین بردن این تورم فرم ها را تحت فشار قرار می دهند.

ب) چسب زدن. برای جلوگیری از شل شدن کوک ها در روش ته دوخت، لایه ای از چسب مخصوص بر سطح عطف کتاب می کشند.

ج) لب بریدن. لبه های ناهموار فرم های کتاب را پس از دوختن و کوبیدن با ماشین برش می برند تا تمامی نسخه های کتاب قطع یکسان پیدا کنند.

د) گردسازی، پشت کوبی، و آستربندی. در این مرحله ابتدا سطح عطف کتاب محدّب می شود، سپس یک تکه پارچه با سریشم به سطح عطف کتاب چسبانده می شود که آن را آستر می نامند. در صحافی دستی شیرازه ها را به عطف می دوزند، ولی در صحافی ماشینی شیرازه ها را تنها برای تزیین به دو سر عطف می چسبانند.

sahafi 03

۳-جلدبندی:

جلدبندی شامل سه مرحله زیر می باشد:


الف) جلدسازی. معمولا جلد کتاب ها از مقوا و پارچه یا از کاغذ ضخیم ساخته می شود. برای این کار، ابتدا ورقه های بزرگ مقوا را به وسیله ماشین برش در اندازه مطلوب بریده، سپس روی پارچه یا کاغذ ضخیمی که سطح درونی آن چسب خورده، چسبانده می شوند و در عین حال باریکه هایی از کاغذ ضخیم نیز به صورت عطف در فاصله میان هر دو قطعه مقوا بر پارچه زیرین می چسبد. سپس لبه های اضافی پارچه به طرف توی جلد برگردانده و بر سطح داخلی، دو قطعه مقوا می چسبانند.

ب) چاپ جلد. درج عنوان، نام نویسنده، و دیگر اطلاعات کتابشناختی و بعضی تزیینات روی جلد و عطف کتاب را چاپ جلد می نامند. این کار با چاپ به روش عادی و یا به روش طلاکوبی صورت می گیرد. در روش اخیر از حروف مخصوص و یا کلیشه و ورقه های نازک طلایی یا رنگی استفاده می شود.

ج) جلدگذاری. در این مرحله به سطح دو آستر بدرقه کتاب و پارچه مشبک عطف کتاب چسب می زنند و فرم های به هم متصل شده را داخل می گذارند و با وارد کردن فشار، عطف فرم ها را به عطف جلد، و آستر بدرقه ها را به سطح داخلی جلد می چسبانند. سپس کتاب ها را چند ساعت زیر پرس می گذارند تا خشک شوند.

Tel: (+9821) 33737692 , 33736848 | Email: info@NovinShomar.com

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به نوین شمار می باشد.
طراحی و توسعه توسط گروه فناوری اطلاعات زاگرت